Sulama genel olarak bitkinin gelişimini sürdürebilmesi için gerekli olan su miktarının doğal yollarla karşılanmayan kısmının çeşitli biçimlerde toprağa verilmesi olarak tanımlanır.
-
Yüzey sulama yöntemleri
- Salma sulama
- Tava sulama
- Uzun tava sulama
- Karık sulama Basınçlı sulama yöntemleri
- Yağmurlama sulama yöntemi
- Damla sulama yöntemi Yüzeyaltı sulama yöntemleri
- Açık hendek sistemi
- Toprak altı borulu sistem
Bitki gelişimi için gerekli olan suyun belirli bir boru sistemi ile taşınıp damlatıcı adı verilen araçlarla bitki kök bölgesine damlalar halinde uygulanması, her defasında az miktarda sulama suyu ve gübrenin sık aralıklarla yalnızca bitki köklerinin geliştiği ortama verilmesidir.
Bitki toprağa iki nedenle ihtiyaç duyar; 1.Tutunur2.Beslenmesini topraktan sağlar
Bitki, besin maddelerini alabilmesi için, suyu kullanmak zorundadır. Ancak bitki bu suyun toprakta yeterli miktarda ve sürekli olmasını ister. Gereğinden fazla verilen ve saatlerce akıtılan su, çare değildir. Suyun kararından çok ya da az olması, kalitenin ve verimin düştüğü andır. Ayrıca bolca verilen su, gübrelerin bitkinin alamayacağı derinliğe inip kaybolmasından başka bir işe yaramaz. Başarılı ve verimli bir bitkisel üretim için bitki kök bölgesinin sürekli tarla kapasitesi durumunda tutulması gerekmektedir. Bunun tek yolu Damla Sulamadır.
DAMLA SULAMANIN AVANTAJLARI NELERDİR?
|
DAMLA SULAMANIN DEZAVANTAJLARI VAR MIDIR?
|
1) Su kaynağı (Damla sulama yönteminde her türlü su kaynağından yararlanılabilir. Ancak suyun fazla miktarda kum, sediment ve yüzücü cisim içermemesi gerekir.)
2) Pompa birimi (Su kaynağının yeteri kadar yüksekte olmadığı koşullarda, gerekli işletme basıncı pompa birimi ile sağlanır. Su kaynağının tipine bağlı olarak santrifüj, derin kuyu ya da dalgıç tipi pompalardan biri kullanılabilir. Pompanın elektrik motoru ile çalıştırılması tercih edilir.)
3) Kontrol birimi (Damla sulamada, suyun çok iyi süzüldükten sonra sisteme verilmesi gerekir. Aksi durumda damlatıcıların tıkanması sorunuyla karşılaşılır. Bu işlem kontrol biriminde yapılır. Kontrol biriminde ayrıca, sisteme verilecek sulama suyunun basınç ve miktarı denetlenir ve bitki besin maddeleri sulama suyuna karıştırılır. Kontrol birimi genellikle ana boru hattının başlangıcına kurulur. Kontrol biriminde; hidrosiklon, kum-çakıl filtre tankı, gübre tankı, elek filtre, basınç regülatörü, su ölçüm araçları, manometreler ve vanalar bulunur. Hidrosiklon, suda bulunabilecek kum parçacıklarının sisteme girmeden önce tutulduğu araçtır. Kum-çakıl, filtre tankında, sulama suyunda bulunabilecek sediment ve yüzücü cisimler tutulur.)
a- Filtre
b- Venturi veya gübre tankı
c- Su sayacı basınç düzenleyiciler
d- Yardımcı parçalar (vanalar, bağlantı parçaları)
4) Boru hatları ve damlatıcılar
Ana Boru Hattı : Suyu kaynaktan manifold boru hatlarına iletir. Genellikle gömülüdür ve sert PVC borulardan oluşturulur. Küçük sistemlerde ana boru hattı toprak yüzeyine döşenebilir. Bu koşullarda sert PE borular kullanılır.
Manifold Boru Hattı: Suyu ana boru hattından laterallere iletir. Bunun yerine, belirli sayıdaki lateral boru hattı manifold boru hattına bağlanır ve manifoldun ana boru hattıyla bağlantısı bir vana ile sağlanır. Manifold boru hattına bağlı laterallerin tümü bir işletme birimini oluşturur.
Lateral Boru Hatları: Üzerine damlatıcıların yerleştirildiği borulardan oluşur. Toprak yüzeyine serilir ve bu amaçla yumuşak PE borular kullanılır. Genellikle her bitki sırasına bir lateral döşenir. Bazen, her bitki sırasına iki lateral ya da iki bitki sırasına bir lateral yerleştirilebilmektedir. Lateral boru hatları da, manifold boru hatlarında olduğu gibi, tesviye eğrilerine paralel (eğimsiz) ya da bayır aşağı eğimli döşenmelidir ve bayır yukarı döşemekten kaçınılmalıdır.
 |
Boru boyuna geçik (in-line) damlatıcılar: Son yıllarda en yaygın biçimde kullanılan damlatıcı çeşitidir. In-line damlatıcılarda suyun bir kısmı, damlatıcının içinden geçerek toprağa ulaşmaktadır. In-line damlatıcılar; çiçek, sebze, meyve bahçeleri, sera, bağ sulamaları için idealdir.
IN-LINE DAMLATICILAR;
a- Silindirik tip in-line damlatıcılar:
Bu damlatıcılarda borudan geçen suyun bir kısmı, damlatıcının su giriş filtresinden girer ve labirent su akış yolundan ilerleyerek su çıkış odalarından bitkiye ulaşır. Bu damlatıcılar kullanımı kolay olup, mevsimlik ve kalıcı ekimler için idealdir. Silindirik tip in-line damlatıcılarda et kalınlıkları 0.6-1.2 mm arasında değişmektedir. Çalışma basınçları 0.8-2 atm arasındadır.
Damlatıcılar: Sistemin en önemli ve en dikkatle seçilmesi gereken elemanlarıdır. Lateral borulardaki basınçlı su damlatıcıya geçtikten sonra, damlatıcı içerisindeki akış yolu boyunca ilerlerken, suyun enerjisi sürtünme ile önemli ölçüde kırılır. Bunun sonucunda, su damlatıcıdan damlalar biçiminde çok küçük debi ile çıkar ve toprağa infiltre olur. Damlatıcılar genellikle boru üzerine geçik (on-line) ve boru boylamasına geçik (in-line) olmak üzere iki tipte yapılmaktadır.
b- Basınç dengeleyici in-line damlatıcılar:
Basınç dengeleyici damlatıcılarda, borulardan geçen suyun bir kısmı su giriş filtresinden basınç dengeleme odasına girer. Eğer burada suyun basıncı, damlatıcıyı çalıştırabilecek kadar ise basınç dengeleme odasındaki diyafram açılır, su labirent su akış yolunu geçerek bitkiye ulaşır. Bu damlatıcıda farklı olarak damlatıcı içerisine yerleştirilen diyafram sayesinde su akış kesildiği anda su akış durur. Basınç dengeleyicili damlatıcılar eğimli arazilerde, lateralin daha uzun mesafede çekilmesi gereken yerlerde kullanılır. Lateral daha uzun çekilebileceğinden daha az ana boru ve sis-tem maliyeti oluşur. Basınç dengeleyici damlatıcıların et kalınlıkları 1.1-1.25 mm arasıdır. Çalışma basınçları 0.8-4.5 atm arasıdır.
c- Yassı tip in-line damlatıcılar:
Yassı tip içine geçik damlatıcılarda borudan geçen suyun bir kısmı labirent su akış yolundan ilerleyerek su çıkış odalarından bitkiye ulaşır. Bu tip damlatıcılar genel kullanıma uygunluğu yanı sıra açık arazi sulama borularıdır. Ekonomik ve fonksiyonel özellikleri nedeni ile gelişmiş ülkelerde kullanımı yuvarlak boruya göre çok daha fazladır. Bu tip damlatıcıların serilmesi ve toplanması kolaydır. Bu damlatıcıların silindirik tip damlatıcılardan küçük olması nedeni ile boruda kapladıkları yer azdır. Bu da sürtünmeyi azaltarak daha uzun mesafede boru çekilmesini sağlar. Bu tip damlatıcıların et kalınlıkları 0.2-0.9 mm arasındadır.
d- Şerit tip in-line damlatıcılar:
Şerit tip damlatıcıda çok sayıda su girişi bulunur. Bu girişlerden giren su akış yoluna geçer. Su akış yolunu izleyerek su çıkış odasından çıkar ve bitkiye ulaşır. Bu tip damlatıcılar, çok düşük su miktarı uygulandığı zamanlarda bile, damlatıcı aralıkları yakın olması nedeni ile sürekli ıslak bir şerit oluştururlar.Tek akış yollu oldukları için tıkanmaya karşı dirençlidirler. Çalışma basınçları 0.5-2 atm arasındadır.
Boru üzerine geçik (on-line) damlatıcılar :
Düz boru üzerine damlatıcıların sonradan takılarak yapıldığı “harici damlatıcılı damlama lateralleri” dir. On-line damlatıcılar; çiçek, sebze, meyve bahçeleri, seralar, fidanlıklar, bağlar ve saksı sulaması için idealdir.
ONLINE DAMLATICILAR
a- Sabit debili on-line damlatıcılar: Bu tip damlatıcılar suyu, boruya takılırken borunun iç kısmına giren kanca şeklindeki yapıdan alır. Giren su damlatıcının içersindeki labirent kanalı izler ve su çıkışından toprağa ulaşır. Damlatıcı içindeki bu labirent yapı türbülanslı akışı sağlar, bu sayede de damlatıcıdaki tıkanma sorunu asgariye iner ve yüksek randımanla çalışır. Saksı sulaması yaparken damlatıcıya ek olarak bazı mikro fittingsler sayesinde bu damlatıcılardan daha fazla çıkış alınarak sulama yapılabilir. Damlatıcıların çalışma basınçları 0.8-2.5 atm arasındadır. Bu damlatıcılarda 2-16 lt. arasında değişen debi seçenekleri vardır.
b- Basınç düzenleyici on-line damlatıcılar: Damlatıcı suyu damlatıcının boruya takılırken boru içerisine kanca şeklindeki yapıdan alır.Damlatıcı içerisine giren suda eğer yeterli basınç varsa damlatıcı içindeki diyafram açılarak suyun bitkiye ulaşması sağlanır. Bu tip damlatıcılar büyük alan sulamaları için idealdirler. Bu damlatıcılar saksı sulamasında bazı mikro fittingsler kullanılarak çok çıkış alınarak da kullanılabilirler. Bazı çeşitleri ise kendinden çok çıkışlıdır. Eğimli ve uzun mesafeli alanlarda ideal bir çözümdür. Çalışma basınçları 0.6-3.5 atm arasındadır. Bu damlatıcıların 2-12 lt/h. arasında debi seçenekleri vardır.
c- Debi ayarlı on-line damlatıcılar: Damlatıcı suyu damlatıcının boruya takılırken boru içerisine giren kanca şeklindeki yapıdan alır. Yivli akış yolu ile tortuları dışarı atarak tıkanmayı önler. Bu tip damlatıcılarda debi ayarı kapağı çevirmek suretiyle gerçekleşir. Kapak açıldıkça debi artar. Bu tip damlatıcılar ağaç, sebze, çiçek ve saksı sulaması için idealdir. Özellikle küçük alanda uygulamaları kolaydır. Çalışma basınçları 0.5-3.5 atm arasındadır.
|
Yüzey suları (göl, nehir, gölet, havuz, v.b) kalitesi kötü sular olup, içerisinde yosun, organik madde, ince kil, silt, mil parçacıkları içerirler.
Kuyu ve sondaj suları ise daha kaliteli sulardır ancak karbonat içerirler. Yüzey suları ve mil, silt içeren kuyu amalı gravel (kum) filtre sistemi kullanılır. Geri yıkama işlevi, otomatik veya manuel (elle) yapılabilir. Daha kaliteli su içeren kuyularda ise hidrosiklonlu filtre sistemi kullanılır.
Sularının filtrasyonunda geri yıkamalı gravel (kum) filtre sistemi kullanılır. Geri yıkama işlevi, otomatik veya manuel (elle) yapılabilir. Daha kaliteli su içeren kuyularda ise hidrosiklonlu filtre sistemi kullanılır.
DOSATRON
Fertigasyonda amaç bitkilerimizden maksimum verim ve kalite almak üzere bitkiye yeterli miktarda su ve gübreyi doğru zamanda ve kontrollü olarak uygulamaktır.
Dosatron, sabit, eşit ve oransal dozlaşma yapabilme özelliği ile hem basit sistemlere hem de otomatik sistemlere tam uyumlu olup, kullanıcıya bitkisel üretim sırasında gerekli bulduğu değişiklikleri yapmasında büyük bir esneklik sağlar.
AVANTAJLARI NELERDİR?ÇALIŞMA PRENSİBİ
Su kaynağına inline bağlantısı yapılan Dosatron enerji kaynağı olarak içinden geçen suyun basıncını kullanır.
Dosatron içinden geçen su ile çalışmaya başlar, tanktaki çözeltiyi emerek istenilen yüzdede dozlaşma ile suya karışır.
Çözelti Dosatron içinde su ile karışır ve suyun basıncı ile çözelti aşağı doğru yönelir.
Enjekte edilen çözeltinin dozu şebekenin basınç veya debi değişimi ne olursa olsun, daima Dosatron’dan geçen su hacmine orantılıdır.
|
DAMLA SULAMA SİSTEMİNDE PROJELEME KRİTERLERİ:
- Su kaynağının yapısı (göl, nehir, havuz, sondaj), kapasitesi ve kalitesi
- Su kaynağı sondaj kuyusu ise, statik ve dinamik su seviyeleri, kuyu derinliği, pompa montaj derinliği
- Sistem enerji biriminin özelliği (pompa, yerçekimi) kapasitesi ve gücü
- Ürün cinsi
- Toprak yapısı (kumlu, killi, siltli v.b)
- İklimsel faktörler
- Ürün dikim planı
- Arazi krokisi
- Arazinin topografik yapısı (eğim durumu).
- Çiftçi istekleri
- Sistem için ayrılan finansman
|
